नाशिक शहरात पावसाळ्याच्या पार्श्वभूमीवर डेंग्यूचा धोका पुन्हा वाढताना दिसत आहे. जुलै महिन्यात शहरात 33 डेंग्यू रुग्णांची नोंद झाली होती. त्यामुळे जानेवारी ते जुलैअखेरपर्यंत रुग्णसंख्या 56 वर पोहोचली. त्यानंतर ऑगस्टच्या पहिल्या दोन आठवड्यांत आणखी 29 रुग्ण आढळल्याने आरोग्य विभागाची चिंता वाढली आहे.
पावसामुळे शहरातील अनेक भागांत पाणी साचते. त्यामुळे डेंग्यूचा प्रसार करणाऱ्या एडीस एजिप्ती डासांच्या पैदाशीला पोषक वातावरण मिळते. विशेष म्हणजे या डासांच्या वाढीसाठी मोठे डबके किंवा अस्वच्छ पाणीच आवश्यक असते असे नाही. घराच्या आसपास किंवा घरात साचलेले थोडेसे स्वच्छ पाणीही डासांच्या पैदाशीचे कारण ठरू शकते.
नाशिकमध्ये डेंग्यूचा धोका का वाढतोय?
पावसाळ्यात घरांच्या परिसरात विविध वस्तूंमध्ये पाणी साचण्याची शक्यता वाढते. हेच पाणी काही दिवस तसेच राहिल्यास डासांच्या उत्पत्तीसाठी योग्य ठिकाण बनू शकते.
घराच्या गच्चीवर, बाल्कनीत किंवा अंगणात ठेवलेल्या कुंड्या, जुन्या वस्तू आणि प्लास्टिकच्या साहित्याकडे अनेकदा दुर्लक्ष होते. मात्र, याच ठिकाणी पाणी साचल्यास डेंग्यूच्या डासांची पैदास होऊ शकते.
या ठिकाणी विशेष लक्ष द्या
नागरिकांनी घर आणि परिसराची पाहणी करताना पुढील ठिकाणी पाणी साचलेले नाही ना, याची खात्री करावी.
- फुलांच्या कुंड्या आणि त्याखालील प्लेट्स
- जुने टायर
- प्लास्टिकच्या बाटल्या आणि डबे
- भंगार साहित्य
- पाण्याच्या टाक्या
- कुलरच्या ट्रे
- फ्रिजच्या मागील किंवा खालील ट्रे
- गच्ची आणि बाल्कनीतील पाण्याचे साठे
यातील एखाद्या ठिकाणी थोडेसे पाणी साचलेले असले तरी ते दुर्लक्षित करू नये.
जुलैमध्ये 33 रुग्णांची नोंद
नाशिक शहरात जानेवारीपासून जुलैअखेरपर्यंत 56 डेंग्यू रुग्णांची नोंद झाली होती. यातील 33 रुग्ण जुलै महिन्यात आढळले. त्यामुळे पावसाळा सुरू झाल्यानंतर डेंग्यूच्या रुग्णसंख्येत वाढ झाल्याचे दिसून येते.
यानंतर ऑगस्टच्या पहिल्या दोन आठवड्यांत आणखी 29 नवीन डेंग्यू रुग्ण आढळले. त्यामुळे शहरातील डेंग्यूच्या वाढत्या प्रादुर्भावाकडे आरोग्य विभागाचे लक्ष लागले आहे.
आकडेवारी पाहता पावसाळ्यात डासांची उत्पत्तीस्थळे रोखणे अधिक महत्त्वाचे ठरते. केवळ प्रशासनाच्या उपाययोजनांवर अवलंबून न राहता नागरिकांनीही खबरदारी घेणे आवश्यक आहे.
महापालिकेकडून डासांची उत्पत्तीस्थळे शोधण्याची मोहीम
डेंग्यूचा वाढता धोका लक्षात घेऊन महापालिका आणि आरोग्य विभागाकडून डासांची उत्पत्तीस्थळे शोधण्यासाठी तपासणी मोहीम राबवली जात आहे.
विविध परिसरांमध्ये पाहणी करताना डेंग्यूच्या अळ्या आढळल्यास संबंधित आस्थापनांना नोटिसा दिल्या जात आहेत. या कारवाईमागचा मुख्य उद्देश डासांची पैदास होण्यापूर्वीच संभाव्य ठिकाणे नष्ट करणे हा आहे.
मात्र, शहरातील प्रत्येक घर आणि परिसरात प्रशासनाची यंत्रणा पोहोचणे शक्य नसते. त्यामुळे नागरिकांचा सहभाग या मोहिमेत महत्त्वाचा ठरतो.
आठवड्यातून एकदा घराची पाहणी करा
डेंग्यू प्रतिबंधासाठी नागरिकांनी आठवड्यातून किमान एकदा घर आणि परिसराची पाहणी करावी. पाणी साचलेले आढळल्यास ते तातडीने काढून टाकावे.
विशेषतः कुंड्यांच्या प्लेट्स, कुलर, पाण्याच्या टाक्या आणि फ्रिजच्या ट्रेकडे लक्ष द्यावे. पावसाळ्यात घराच्या गच्चीवर किंवा अंगणात पाणी साचत नाही ना, हेही तपासावे.
पाण्याची भांडी किंवा टाक्या झाकून ठेवणेही महत्त्वाचे आहे. अनावश्यक वस्तू घराभोवती पडून राहणार नाहीत याची काळजी घेतल्यास पाणी साचण्याची शक्यता कमी करता येते.
डेंग्यूचा डास घराजवळही वाढू शकतो
डेंग्यूचा डास आपल्या घरापासून दूर असलेल्या भागातच तयार होतो, असा गैरसमज टाळणे गरजेचे आहे. घराच्या अगदी आसपास असलेल्या छोट्या पाणीसाठ्यातही डासांची पैदास होऊ शकते.
म्हणूनच डेंग्यू प्रतिबंधाची सुरुवात आपल्या घरापासून करणे आवश्यक आहे. परिसर स्वच्छ ठेवणे, पाणी साचू न देणे आणि संभाव्य उत्पत्तीस्थळे नियमितपणे नष्ट करणे या छोट्या उपायांमुळे डासांची वाढ रोखण्यास मदत होऊ शकते.
नागरिकांनी काय काळजी घ्यावी?
डेंग्यूचा धोका कमी करण्यासाठी नागरिकांनी काही साध्या सवयी अंगीकाराव्यात.
- घराभोवती पाणी साचू देऊ नका.
- कुंड्यांच्या प्लेट्स नियमितपणे रिकाम्या करा.
- कुलरमधील पाणी नियमितपणे काढा.
- पाण्याच्या टाक्या व्यवस्थित झाकून ठेवा.
- जुने टायर आणि प्लास्टिकच्या वस्तू उघड्यावर ठेवू नका.
- फ्रिजच्या ट्रेमध्ये पाणी साचलेले नाही ना, हे तपासा.
- आठवड्यातून एकदा घर आणि परिसराची पाहणी करा.
- डासांची उत्पत्तीस्थळे आढळल्यास ती तातडीने नष्ट करा.
नाशिककरांनी सतर्क राहण्याची गरज
ऑगस्टच्या सुरुवातीच्या दोन आठवड्यांत 29 नवीन रुग्ण आढळल्याने नाशिकमध्ये डेंग्यूचा धोका पुन्हा चर्चेत आला आहे. पावसाळा सुरू असताना पाणी साचण्याचे प्रमाण वाढू शकते. त्यामुळे पुढील काळात नागरिकांनी अधिक सतर्क राहणे आवश्यक आहे.
डेंग्यूविरोधातील लढ्यात महापालिका आणि आरोग्य विभागाच्या उपाययोजनांसोबत नागरिकांची जबाबदारीही तितकीच महत्त्वाची आहे. डासांची पैदास होण्यासाठी मोठे डबके आवश्यक नसते. घरातील छोटासा पाणीसाठाही त्यासाठी पुरेसा ठरू शकतो.
त्यामुळे पाणी साचू देऊ नका, डासांची पैदास रोखा आणि डेंग्यूचा धोका कमी करण्यासाठी आपल्या घरापासूनच प्रतिबंधात्मक उपाय सुरू करा.
