नाशिक शहरात गणेशोत्सवाची तयारी सुरू झाली असून, शहरातील विविध गणेशोत्सव मंडळांकडून उत्सवाचे नियोजन करण्यात येत आहे. गणेशोत्सव हा केवळ धार्मिक उत्सव न राहता सामाजिक, सांस्कृतिक आणि जनजागृतीपर उपक्रमांचा महत्त्वाचा केंद्रबिंदू बनला आहे. अशा परिस्थितीत गणेशोत्सव मंडळांवर महापालिकेकडून आकारण्यात येणारे विविध कर आणि शुल्क माफ करण्यात यावेत, अशी मागणी करण्यात आली आहे. अजय बोरस्ते यांनी नाशिक महापालिका आयुक्तांकडे पत्राद्वारे ही मागणी केली आहे.
गणेशोत्सव मंडळांना आर्थिक दिलासा देण्याची मागणी
गणेशोत्सवाच्या काळात सार्वजनिक गणेश मंडळांना मंडप उभारणीपासून ते विद्युत व्यवस्था, सजावट, सुरक्षा, परवानग्या आणि विविध सामाजिक उपक्रमांपर्यंत अनेक प्रकारचा खर्च करावा लागतो. सार्वजनिक उत्सवाचे स्वरूप मोठे असल्याने मंडळांना आर्थिक नियोजन करणेही आवश्यक असते.
या पार्श्वभूमीवर महापालिकेकडून आकारण्यात येणारे विविध कर आणि शुल्क माफ झाल्यास गणेशोत्सव मंडळांना मोठा आर्थिक दिलासा मिळू शकतो. मंडळांकडून धार्मिक कार्यक्रमांसोबत सामाजिक आणि सांस्कृतिक उपक्रम राबवले जात असल्याने त्यांचा आर्थिक भार कमी करणे गरजेचे असल्याचे अजय बोरस्ते यांनी आपल्या पत्रातून नमूद केले आहे.
धार्मिक उत्सवासोबत सामाजिक उपक्रमांनाही महत्त्व
नाशिक शहरातील अनेक गणेशोत्सव मंडळे वर्षभर विविध सामाजिक उपक्रमांमध्ये सहभागी होत असतात. गणेशोत्सवाच्या काळात रक्तदान शिबिरे, आरोग्य तपासणी, शैक्षणिक उपक्रम, वृक्षारोपण, स्वच्छता अभियान, महिला व युवकांसाठी जनजागृती कार्यक्रम तसेच सामाजिक संदेश देणारे उपक्रम आयोजित केले जातात.
यामुळे सार्वजनिक गणेशोत्सव हा समाजातील विविध घटकांना एकत्र आणणारा उत्सव ठरतो. धार्मिक श्रद्धेसोबत सामाजिक बांधिलकी आणि सांस्कृतिक परंपरांचे जतन करण्याचे कामही गणेशोत्सव मंडळांकडून केले जाते. त्यामुळे अशा मंडळांना अतिरिक्त आर्थिक भारातून काही प्रमाणात सूट मिळावी, अशी भूमिका मांडण्यात आली आहे.
मंडप, वीज आणि परवानग्यांचा वाढता खर्च
गणेशोत्सवासाठी सार्वजनिक मंडप उभारणे, विद्युत रोषणाई करणे, सजावट करणे, ध्वनिव्यवस्था करणे आणि आवश्यक त्या परवानग्या घेणे यासाठी मंडळांना मोठा खर्च करावा लागतो. त्याशिवाय उत्सवाच्या कालावधीत सुरक्षिततेच्या दृष्टीने विविध उपाययोजना कराव्या लागतात.
उत्सवाचा वाढता व्याप लक्षात घेता मंडळांच्या खर्चातही वाढ होत आहे. अशा परिस्थितीत विविध शासकीय किंवा महापालिका शुल्कांचा अतिरिक्त भार पडल्यास मंडळांसमोर आर्थिक अडचणी निर्माण होऊ शकतात. त्यामुळे गणेशोत्सव मंडळांसाठी कर आणि शुल्क माफीचा निर्णय घेतल्यास त्यांना उत्सव अधिक नियोजनबद्ध पद्धतीने आयोजित करण्यास मदत होऊ शकते.
अजय बोरस्ते यांचे महापालिका आयुक्तांना पत्र
अजय बोरस्ते यांनी नाशिक महापालिका आयुक्तांना दिलेल्या पत्रातून गणेशोत्सव मंडळांच्या सामाजिक आणि सांस्कृतिक योगदानाकडे प्रशासनाचे लक्ष वेधले आहे. गणेशोत्सव मंडळे नागरिकांमध्ये सामाजिक एकोपा निर्माण करण्यासोबतच विविध जनजागृतीपर कार्यक्रम राबवत असल्याचे त्यांनी नमूद केले आहे.
गणेशोत्सव मंडळांवर येणारा आर्थिक ताण कमी करण्यासाठी महापालिकेने सकारात्मक भूमिका घ्यावी आणि विविध कर व शुल्कांबाबत सवलत किंवा माफी देण्याचा निर्णय घ्यावा, अशी मागणी पत्राद्वारे करण्यात आली आहे.
सामाजिक संदेश देणाऱ्या उपक्रमांना प्रोत्साहनाची गरज
आजच्या काळात सार्वजनिक गणेशोत्सवामध्ये सामाजिक विषयांना मोठ्या प्रमाणात स्थान दिले जात आहे. पर्यावरण संवर्धन, प्लास्टिकमुक्ती, स्वच्छता, पाणी बचत, व्यसनमुक्ती, महिला सुरक्षा, शिक्षण आणि आरोग्य यांसारख्या विषयांवर मंडळांकडून जनजागृती केली जाते.
गणेशोत्सवाच्या माध्यमातून मोठ्या संख्येने नागरिकांपर्यंत सामाजिक संदेश पोहोचवणे शक्य होते. त्यामुळे सामाजिक उपक्रम राबवणाऱ्या गणेशोत्सव मंडळांना प्रशासनाकडून प्रोत्साहन मिळणे आवश्यक असल्याची भावना व्यक्त केली जात आहे. कर आणि शुल्क माफी हा त्याच दिशेने एक सकारात्मक निर्णय ठरू शकतो.
नाशिकमधील गणेशोत्सवाची परंपरा
नाशिक शहरात गणेशोत्सवाला मोठी परंपरा आहे. शहरातील विविध भागांमध्ये सार्वजनिक गणेश मंडळे मोठ्या उत्साहाने गणेशमूर्तीची प्रतिष्ठापना करतात. गणेशोत्सवाच्या काळात धार्मिक कार्यक्रम, सांस्कृतिक कार्यक्रम, मिरवणुका आणि सामाजिक उपक्रमांचे आयोजन केले जाते.
नाशिकच्या विविध भागांतील गणेश मंडळांचा उत्सव नागरिकांच्या सहभागामुळे अधिक व्यापक बनतो. त्यामुळे मंडळांना आवश्यक त्या सुविधा उपलब्ध करून देणे आणि उत्सवाच्या आयोजनात प्रशासनाकडून सहकार्य मिळणे महत्त्वाचे ठरते.
महापालिका प्रशासनाच्या निर्णयाकडे लक्ष
अजय बोरस्ते यांच्या मागणीनंतर आता नाशिक महापालिका प्रशासन याबाबत काय भूमिका घेते, याकडे गणेशोत्सव मंडळांचे लक्ष लागले आहे. महापालिका आयुक्तांकडून या मागणीचा सकारात्मक विचार झाल्यास शहरातील अनेक सार्वजनिक गणेशोत्सव मंडळांना आर्थिक दिलासा मिळण्याची शक्यता आहे.
कर आणि शुल्क माफीचा निर्णय घेताना महापालिका प्रशासनाला विविध बाबींचा विचार करावा लागणार आहे. मंडळांची संख्या, उत्सवाचे स्वरूप, परवानगी प्रक्रिया, सुरक्षा व्यवस्था आणि महापालिकेच्या महसुलाशी संबंधित बाबी यांचा आढावा घेऊन निर्णय घेतला जाऊ शकतो.
मंडळांकडून सकारात्मक निर्णयाची अपेक्षा
गणेशोत्सव जवळ येत असताना मंडळांकडून तयारीला वेग आला आहे. मंडप, सजावट, विद्युत व्यवस्था आणि विविध कार्यक्रमांचे नियोजन सुरू झाले आहे. अशा वेळी महापालिकेकडून कर आणि शुल्काबाबत दिलासा मिळाल्यास मंडळांना त्यांच्या उपलब्ध निधीचा वापर सामाजिक आणि सांस्कृतिक उपक्रमांसाठी अधिक प्रभावीपणे करता येईल.
अजय बोरस्ते यांनी केलेली मागणी केवळ आर्थिक सवलतीपुरती मर्यादित नसून गणेशोत्सव मंडळांच्या सामाजिक योगदानाला मान्यता देण्याच्या दृष्टीनेही महत्त्वाची असल्याचे मानले जात आहे. आता महापालिका प्रशासन या मागणीवर कोणता निर्णय घेते, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
