नाशिक शहरातील वाढत्या शहरीकरणामुळे जुने आणि मोठे वृक्ष झपाट्याने कमी होत असताना, प्रभाग क्रमांक १५ मधील भाभानगर परिसरातील शेकडो वर्षे जुना विशाल वृक्ष सध्या चर्चेचा विषय ठरला आहे. निकुलेस बिल्डिंगसमोरील हा भव्य वृक्ष परिसराची ओळख मानला जात असून, त्याच्या संभाव्य तोडीची चर्चा सुरू झाल्याने स्थानिक नागरिकांमध्ये संतापाचे वातावरण निर्माण झाले आहे. कोणत्याही परिस्थितीत हा वृक्ष तोडू देणार नाही, असा निर्धार नागरिकांनी व्यक्त केला आहे.
भाभानगरच्या ओळखीचा भाग असलेला जुना वृक्ष
निकुलेस बिल्डिंगसमोरील हा विशाल वृक्ष अनेक वर्षांपासून भाभानगर परिसरात उभा आहे. स्थानिक नागरिकांच्या मते, हा केवळ एक वृक्ष नसून परिसराच्या नैसर्गिक आणि पर्यावरणीय वारशाचा महत्त्वाचा भाग आहे. अनेक वर्षांपासून नागरिक या वृक्षाची सावली, हिरवाई आणि पर्यावरणीय लाभ अनुभवत आहेत.
शहरातील काँक्रिटीकरण वाढत असताना अशा जुन्या वृक्षांचे महत्त्व आणखी वाढते. मोठ्या वृक्षांमुळे परिसरातील तापमान नियंत्रित राहण्यास मदत होते, हवेची गुणवत्ता सुधारते आणि पक्षी तसेच विविध जीवांसाठी नैसर्गिक अधिवास निर्माण होतो. त्यामुळे एवढ्या जुन्या वृक्षाचे संवर्धन करणे ही केवळ स्थानिक नागरिकांची नव्हे, तर संपूर्ण शहराची जबाबदारी असल्याची भावना व्यक्त होत आहे.
वाढत्या बांधकामांमुळे पर्यावरणाचा प्रश्न गंभीर
नाशिक शहराचा वेगाने विस्तार होत आहे. नवीन इमारती, रस्ते, व्यावसायिक संकुले आणि इतर विकासकामांमुळे शहराचे स्वरूप झपाट्याने बदलत आहे. विकासासाठी आवश्यक असलेल्या बांधकामांसोबत पर्यावरणाचे संतुलन राखणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.
शहरातील अनेक जुने वृक्ष विविध कारणांमुळे कमी होत आहेत. अशा परिस्थितीत शेकडो वर्षे जुना वृक्ष तोडण्याची शक्यता निर्माण होणे ही पर्यावरणप्रेमींसाठी चिंतेची बाब आहे. विकासकामांसाठी पर्याय उपलब्ध असतील, तर आधी वृक्ष वाचवण्याच्या दृष्टीने त्यांचा विचार केला जावा, अशी मागणी नागरिकांकडून होत आहे.
वृक्षतोडीला परवानगी आहे का? नागरिकांचा सवाल
भाभानगरमधील या वृक्षाबाबत प्रशासनाने तातडीने स्पष्टता द्यावी, अशी मागणी स्थानिक नागरिकांनी केली आहे. संबंधित वृक्षतोडीसाठी अधिकृत परवानगी घेण्यात आली आहे का, वृक्षाची पाहणी करण्यात आली आहे का आणि वृक्षतोडीची आवश्यकता नेमकी काय आहे, याबाबत प्रशासनाने माहिती सार्वजनिक करावी, अशी नागरिकांची भूमिका आहे.
वृक्षतोडीची परवानगी देण्यापूर्वी वृक्षाचे वय, आरोग्य, पर्यावरणीय महत्त्व आणि परिसरावर होणारा परिणाम यांचा सखोल विचार केला जाणे आवश्यक आहे. केवळ बांधकाम किंवा विकासाच्या कारणामुळे जुना वृक्ष तोडण्याचा निर्णय घेऊ नये, अशी मागणी स्थानिकांकडून केली जात आहे.
‘विकास हवा, पण वृक्षांच्या किंमतीवर नको’
नागरिकांनी विकासकामांना विरोध नसल्याचे स्पष्ट केले आहे. मात्र, विकासाच्या नावाखाली नैसर्गिक वारसा नष्ट करण्यास विरोध असल्याचे त्यांचे म्हणणे आहे. शहराचा विकास आणि पर्यावरण संवर्धन यांचा समतोल राखणे आवश्यक आहे.
आजचा एक मोठा वृक्ष नष्ट झाल्यानंतर त्याच आकाराचा वृक्ष तयार होण्यासाठी अनेक दशके लागतात. त्यामुळे जुन्या वृक्षांकडे केवळ अडथळा म्हणून न पाहता ते शहराची नैसर्गिक संपत्ती म्हणून जपणे गरजेचे आहे. भाभानगरमधील या वृक्षाच्या बाबतीतही प्रशासनाने संवर्धनाला प्राधान्य द्यावे, अशी नागरिकांची अपेक्षा आहे.
वृक्षतोडीचा प्रयत्न झाल्यास आंदोलनाचा इशारा
या वृक्षाची संभाव्य तोड रोखण्यासाठी स्थानिक नागरिक आणि पर्यावरणप्रेमी एकत्र येण्याच्या तयारीत आहेत. वृक्षतोडीचा प्रत्यक्ष प्रयत्न झाल्यास तीव्र आंदोलन करण्यात येईल, असा इशारा नागरिकांनी दिला आहे.
दरम्यान, प्रशासनाने परिस्थितीची गांभीर्याने दखल घेऊन संबंधित ठिकाणी पाहणी करावी आणि वृक्षतोडीबाबतची वस्तुस्थिती स्पष्ट करावी, अशी मागणी जोर धरत आहे. नागरिकांच्या भावना लक्षात घेऊन निर्णय घेणे आणि पर्यावरणीय वारसा जपणे आवश्यक असल्याचे स्थानिकांचे म्हणणे आहे.
प्रशासनाच्या भूमिकेकडे लक्ष
भाभानगरमधील या शेकडो वर्षे जुन्या विशाल वृक्षाबाबत प्रशासन आता कोणती भूमिका घेते, याकडे नागरिकांचे लक्ष लागले आहे. वृक्षतोडीला परवानगी दिली असल्यास त्यामागील कारणे स्पष्ट करावीत आणि शक्य असल्यास वृक्ष वाचवण्यासाठी पर्यायी मार्गांचा विचार करावा, अशी मागणी होत आहे.
नाशिकसारख्या वेगाने विकसित होणाऱ्या शहरात जुन्या वृक्षांचे संवर्धन करणे ही काळाची गरज आहे. रस्ते, इमारती आणि पायाभूत सुविधा शहराच्या विकासासाठी महत्त्वाच्या असल्या तरी हिरवाई आणि नैसर्गिक वारसा टिकवणेही तितकेच गरजेचे आहे.
भाभानगरमधील हा विशाल वृक्ष वाचवण्यासाठी नागरिकांनी घेतलेली भूमिका त्यामुळे केवळ एका वृक्षापुरती मर्यादित राहत नाही. शहरातील उरलेल्या जुन्या वृक्षांचे संरक्षण, नियोजनबद्ध विकास आणि पर्यावरणाचा समतोल याबाबतचा व्यापक प्रश्न या निमित्ताने समोर आला आहे. प्रशासनाने नागरिकांच्या मागणीची दखल घेत पारदर्शक भूमिका स्पष्ट करावी आणि शक्य त्या सर्व मार्गांनी या नैसर्गिक वारशाचे संरक्षण करावे, अशी अपेक्षा व्यक्त होत आहे.
