नाशिक : आगामी सिंहस्थ कुंभमेळा 2027 लक्षात घेऊन नाशिक शहरातील महत्त्वाच्या पायाभूत सुविधा प्रकल्पांना वेग आला आहे. देशभरातून लाखो भाविक नाशिक आणि त्र्यंबकेश्वरमध्ये दाखल होण्याची शक्यता असल्याने रेल्वे प्रशासनाकडून नाशिक रोड रेल्वेस्थानकाचा मोठ्या प्रमाणावर कायापालट करण्यात येत आहे. प्रवाशांची वाढती संख्या, सुरक्षितता आणि गर्दीचे नियोजन लक्षात घेऊन स्थानकावर विविध आधुनिक सुविधा उभारण्याचे काम सुरू आहे.
नाशिक रोड रेल्वेस्थानक हे शहरातील प्रमुख रेल्वे स्थानकांपैकी एक आहे. दररोज या स्थानकावर सुमारे 40 ते 45 हजार प्रवाशांची वर्दळ असते. सण, सुट्ट्या आणि धार्मिक कार्यक्रमांच्या काळात ही संख्या आणखी वाढते. आगामी सिंहस्थ कुंभमेळ्याच्या काळात देशाच्या विविध भागांतून मोठ्या संख्येने भाविक नाशिकमध्ये येणार असल्याने रेल्वेस्थानकावर प्रचंड गर्दी होण्याची शक्यता आहे. या पार्श्वभूमीवर प्रवाशांना सुरक्षित आणि सुलभ प्रवासाची सुविधा मिळावी यासाठी पायाभूत सुविधांमध्ये मोठी वाढ केली जात आहे.
नाशिक रोड स्थानकावर तीन पादचारी पूल
नाशिक रोड रेल्वेस्थानकावर सध्या दोन नवीन पादचारी पुलांचे बांधकाम प्रगतीपथावर आहे. ही कामे पूर्ण झाल्यानंतर कुंभमेळ्यापूर्वी स्थानकावर एकूण तीन पादचारी पूल उपलब्ध होणार आहेत. त्यामुळे विविध प्लॅटफॉर्मवर जाणाऱ्या प्रवाशांना रेल्वे रुळ ओलांडण्याची गरज राहणार नाही.
मोठ्या गर्दीच्या वेळी पादचारी पुलांवर होणारी गर्दी कमी करण्यासाठीही या नवीन सुविधांचा फायदा होणार आहे. विशेषतः कुंभमेळ्याच्या काळात एकाच वेळी मोठ्या संख्येने प्रवासी स्थानकावर दाखल झाल्यास सुरक्षितपणे त्यांची ये-जा करण्यासाठी अतिरिक्त पादचारी पूल महत्त्वाची भूमिका बजावतील.
रॅम्प आणि एस्केलेटरची सुविधा
नवीन पादचारी पुलांचे वैशिष्ट्य म्हणजे त्यावर रॅम्प आणि एस्केलेटरची सुविधा उपलब्ध करून दिली जाणार आहे. त्यामुळे ज्येष्ठ नागरिक, महिला, लहान मुले तसेच सामान घेऊन प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांना प्लॅटफॉर्म बदलणे अधिक सोपे होणार आहे.
कुंभमेळ्याच्या काळात अनेक भाविक मोठ्या प्रमाणात सामानासह प्रवास करतात. अशा वेळी केवळ पायऱ्यांवर अवलंबून राहावे लागू नये, यासाठी एस्केलेटर आणि रॅम्पची सुविधा उपयोगी ठरणार आहे. यामुळे स्थानकावरील प्रवाशांची हालचाल अधिक व्यवस्थित होण्यास मदत होईल.
चारही प्लॅटफॉर्मवर लिफ्ट
पादचारी पुलांसोबतच नाशिक रोड रेल्वेस्थानकाच्या चारही प्लॅटफॉर्मवर लिफ्टची सुविधा उपलब्ध करून देण्याची योजना आहे. त्यामुळे दिव्यांग प्रवासी, ज्येष्ठ नागरिक आणि चालण्यास अडचण असलेल्या प्रवाशांना मोठा दिलासा मिळणार आहे.
रेल्वे स्थानक अधिक प्रवासी-अनुकूल करण्याच्या दृष्टीने लिफ्टची सुविधा महत्त्वाची मानली जात आहे. मोठ्या गर्दीच्या काळात प्लॅटफॉर्म बदलताना प्रवाशांना कमीत कमी त्रास व्हावा, हा या सुविधेमागील प्रमुख उद्देश आहे.
जुन्या पुलाजवळ नवीन पादचारी पूल
पार्सल कार्यालयासमोरील जुन्या पादचारी पुलाच्या शेजारी नवीन पूल उभारण्यात येत आहे. हा नवीन पूल प्लॅटफॉर्म क्रमांक 1 पासून सिन्नरफाटा परिसरातील नवीन इमारतीच्या पहिल्या मजल्यापर्यंत जोडला जाणार आहे.
नवीन पूल कार्यान्वित झाल्यानंतर सध्या वापरात असलेल्या जुन्या पुलाचे कामकाज बंद करून तो हटवण्यात येणार आहे. त्यामुळे स्थानकाच्या या भागातील प्रवाशांच्या हालचालींमध्ये बदल होणार असून, नवीन पायाभूत सुविधेमुळे प्रवाशांना अधिक सुरक्षित आणि सोयीस्कर मार्ग उपलब्ध होईल.
40 फूट रुंद भव्य पादचारी पूल
प्लॅटफॉर्म क्रमांक 1 च्या पुढील बाजूस आणखी एका मोठ्या पादचारी पुलाची उभारणी करण्यात येणार आहे. या पुलाची रुंदी सुमारे 40 फूट आणि लांबी सुमारे 60 मीटर असणार आहे.
मोठ्या प्रमाणात प्रवाशांची गर्दी हाताळण्यासाठी हा पूल महत्त्वाचा ठरणार आहे. विशेष म्हणजे या पुलावर तब्बल सहा एस्केलेटर बसवण्यात येणार आहेत. त्यामुळे एका वेळी मोठ्या संख्येने प्रवाशांना प्लॅटफॉर्मवरून बाहेर जाणे किंवा प्लॅटफॉर्म बदलणे शक्य होणार आहे.
कुंभमेळ्याच्या काळात रेल्वेने नाशिकमध्ये येणाऱ्या भाविकांची संख्या मोठ्या प्रमाणात वाढण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे एवढ्या मोठ्या क्षमतेचा पादचारी पूल प्रवाशांच्या गर्दीचे व्यवस्थापन करण्यासाठी उपयुक्त ठरू शकतो.
15 कोटी 88 लाखांचा पायाभूत सुविधा प्रकल्प
नाशिक रोड रेल्वेस्थानकावरील या विविध पायाभूत सुविधा कामांसाठी सुमारे 15 कोटी 88 लाख रुपये खर्च अपेक्षित आहे. पादचारी पूल, एस्केलेटर, रॅम्प आणि लिफ्ट यांसारख्या सुविधांमुळे स्थानकाच्या क्षमतेत वाढ होण्यास मदत होणार आहे.
सिंहस्थ कुंभमेळा हा नाशिकसाठी केवळ धार्मिकदृष्ट्या नव्हे, तर वाहतूक आणि पायाभूत सुविधांच्या दृष्टीनेही मोठा आव्हानात्मक काळ असणार आहे. देशभरातून भाविक आणि पर्यटक दाखल होत असल्याने रेल्वे हा प्रवासाचा महत्त्वाचा पर्याय ठरणार आहे. त्यामुळे रेल्वेस्थानकाची क्षमता वाढवणे आणि प्रवाशांना सुरक्षित सुविधा उपलब्ध करून देणे आवश्यक आहे.
कुंभमेळ्यात गर्दीचे व्यवस्थापन होणार सोपे
सिंहस्थ कुंभमेळ्याच्या काळात नाशिक रोड रेल्वेस्थानकावर नियमित प्रवाशांसोबतच हजारो भाविकांची अतिरिक्त गर्दी होण्याची शक्यता आहे. अशा परिस्थितीत प्लॅटफॉर्मवर गर्दी वाढल्यास प्रवाशांच्या सुरक्षिततेचा प्रश्न निर्माण होऊ शकतो.
अतिरिक्त पादचारी पूल आणि एस्केलेटरमुळे प्रवाशांची गर्दी वेगवेगळ्या मार्गाने विभागली जाऊ शकते. परिणामी प्लॅटफॉर्मवरील अनावश्यक गर्दी कमी होण्यास मदत होईल. रेल्वे स्थानकातून बाहेर पडणाऱ्या आणि स्थानकात प्रवेश करणाऱ्या प्रवाशांसाठीही स्वतंत्र हालचालीचे मार्ग अधिक प्रभावीपणे वापरता येतील.
प्रवासी सुविधांमध्ये मोठी सुधारणा अपेक्षित
नाशिक रोड रेल्वेस्थानकाचा हा विकास केवळ कुंभमेळ्यापुरता मर्यादित राहणार नसून भविष्यातील प्रवाशांसाठीही उपयुक्त ठरणार आहे. नाशिक शहराची लोकसंख्या आणि शहरात येणाऱ्या पर्यटकांची संख्या वाढत असताना रेल्वे स्थानकावरील प्रवासी सुविधांमध्ये सुधारणा करणे गरजेचे आहे.
लिफ्ट, रॅम्प आणि एस्केलेटर यामुळे स्थानक अधिक आधुनिक आणि सर्वसमावेशक होण्यास मदत होईल. विशेषतः ज्येष्ठ नागरिक आणि दिव्यांग प्रवाशांसाठी या सुविधा मोठा आधार ठरतील.
नाशिकच्या रेल्वे वाहतुकीला मिळणार नवी दिशा
नाशिक रोड रेल्वेस्थानक हे शहराच्या वाहतूक व्यवस्थेतील महत्त्वाचे केंद्र आहे. त्यामुळे स्थानकाचा विकास झाल्यास त्याचा सकारात्मक परिणाम नाशिकच्या एकूण वाहतूक व्यवस्थेवर होऊ शकतो. आगामी सिंहस्थ कुंभमेळ्याच्या पार्श्वभूमीवर सुरू असलेली ही कामे वेळेत पूर्ण होणे महत्त्वाचे आहे.
एकूणच, सिंहस्थ कुंभमेळा 2027 पूर्वी नाशिक रोड रेल्वेस्थानकाचा कायापालट करण्याच्या दिशेने सुरू असलेली कामे प्रवाशांसाठी मोठा दिलासा देणारी ठरण्याची अपेक्षा आहे. तीन पादचारी पूल, सहा एस्केलेटर असलेला भव्य पूल, चारही प्लॅटफॉर्मवरील लिफ्ट आणि रॅम्प यामुळे स्थानकाची प्रवासी हाताळण्याची क्षमता वाढणार आहे.
कुंभमेळ्याच्या काळात लाखो भाविक नाशिकमध्ये दाखल होणार असल्याने या सुविधा वेळेत पूर्ण झाल्यास गर्दीचे नियोजन, प्रवाशांची सुरक्षितता आणि स्थानकातील ये-जा अधिक सुलभ करण्यास मोठी मदत होईल. त्यामुळे नाशिक रोड रेल्वेस्थानकाचा हा विकास प्रकल्प सिंहस्थ कुंभमेळ्याच्या तयारीतील एक महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे.
